Kornis takılır
Aynalara gülümseyişinizi daima güzel yansıtır
▪ Arama Yap
▪ Günün Sözü

Utanın! Kuşlar uçuyor, uçaklar düşüyor. (Özdemir Asaf)

▪ Bir Atasözü

Diken usta terzi değildir, biçen usta terzidir. (Özbek Atasözü)

▪ Bir Ayet

İnnel munâfikîne fîd derkil esfeli minen nâr(nâri), ve len tecide lehum nasîrâ(nasîran). Muhakkak ki münafıklar, ateşin en aşağı tabakasındadırlar. Ve onlar için asla bir yardımcı bulamazsın. (NİSÂ Suresi Ayet - 145 )

▪ Bir Hadis

İbn Ömerin (r.ahm.) rivayet ettiğine göre: Hz. Peygamber (a.s.), kardeşine utanma nasihati vermekte olan bir adamı duyunca utanmak imandandır buyurdu. (Müslim, İman, 59 (l, 63))

Tefsirname
İNŞİRAH
Maddî kalp yıkanmasının iman? ilim? hikmet? şefkat gibi manevî şeylerle ilgi ve münâsebeti bulunduğuna inanmayanlar bu husustaki rivayetleri mantıkî görmeyerek reddetmişlerdir Bu ameliyatın esas itibariyle mümkün olduğunu ve maddî temizliğin manevî temizlik ile de ilgi ve münasebetini düşünenler ise bunu kabul etmiş? bununla beraber burada muradın o olduğunda ise ısrar etmemişlerdir
25.07.2010
374


?????? ???????? ???? ????????(1) ??????????? ?????? ????????(2)
??????? ??????? ????????(3) ??????????? ???? ????????(4)
??????? ???? ????????? ???????(5) ????? ???? ????????? ???????(6)
??????? ???????? ?????????(7) ??????? ??????? ?????????(8)
Meâl
Rahmân ve Rahîm Allah?ın Adıyla
1 Biz senin göğsünü açıp genişletmedik mi?
2-3 Senin belini çatırdatan o ağır yükünü indirmedik mi?
4 Hem senin şanını yüceltmedik mi?
5 Demek ki güçlükle beraber kolaylık vardır
6 Evet? güçlükle beraber kolaylık vardır
7 O halde bir işi bitirince? hemen başka işe giriş? onunla uğraş
8 Hep Rabbine yönel? O?na yaklaş!
Mekke?de ve ve?d-Duhâ?dan sonra inmiştir Sekiz âyettir Bu sûre adını ilk ayetinde geçen bir kelimeden almıştır Allah Teala?nın Resûlünün kalbini ferahlandırmasını ifade eden bu neşrah kelimesi sûrenin esas konusunu teşkil etmektedir Çok ağır olup? onun belini çatırdatan risalet ve tebliğ meşakkati? Allahın ihsanı ile hafiflemiştir Hz Peygamber?e tâbi olarak tebliğ ve hakka hizmet vazifesini devam ettiren bütün müslümanlara da bu sûre mühim bir kuvvet kaynağıdır
Konusu Duhâ Sûresine o kadar benzemektedir ki? bu iki Sûrenin hemen hemen aynı dönem ve şartlarda nazil olduğu anlaşılmaktadır Resûlullah?a teselli vermek için önce Duha Sûresi? sonra da bu Sûre indirilmiştir Burada Allah önce şöyle buyurmaktadır: Biz sana üç nimet verdik Bunlar varken üzülmen gerekmez Birisi ?Şerh-i Sadr? nimetidir İkincisi? ?belini büken yükten kurtulman?dır Üçüncüsü? ?isminin yücelmesi?dir

Tefsir

?????? ???????? ???? ????????
1 Biz senin göğsünü açıp genişletmedik mi?
Senin için? senin mutluluğun için göğsünü açıp genişletmedik mi? Böylece nefesine genişlik? kalbine ferahlık? nefsine kuvvet ve ferahlık vermedik mi?
Sadr? her şeyin ön ve baş tarafı olduğu gibi? insanın gövdesinin de belinden başına doğru ön ve içinden kalp ve ciğerleri kapsayan üst kısmı yani sîne? göğüs veya bağır dediğimiz yerdir
?Şerh-i sadr?? esasen göğsünü? bağrını açıp genişletmek demek olduğu halde bununla kalbe ferahlık vermek ve nefsini herhangi bir fiil veya söze açıp neşe ve sevinç ile o fiil ve sözü almak üzere genişletmek mânâsından kinâye edilmek de yaygın olmuştur Öyle ki şerh ve gönlün açılması denildiği zaman maddi olarak göğsü veya kalbi açmak veya yarmaktan ziyade manevi olan bu neşe ve ferahlık mânâsı anlaşılır
Âyetteki istifhâm (soru) istifhâm-ı takrîrîdir Yani? Ey Peygamber! Hidayet? iman ve Kur?an nuruyla? biz senin kalbini rahatlattık Nitekim Yüce Allah meâlen ?Allah kimi doğru yola iletmek isterse? onun kalbini İslâm?a açar?(En?am? 6/125) buyurmuştur
İbn Kesîr şöyle der: Yani? kalbini nurlandırdık ve onu geniş ve rahat kıldık Allah? Peygamberin kalbini açıp rahatlattığı gibi? aynı şekilde? dinini de geniş? hoşgörülü ve kolay kıldı Onda ne bir zorluk? ne bir ağırlık? ne de bir darlık vardır.
Ebû Hayyan ise şöyle der: Göğsü açmak demek? kendisine vahyedileni alabilmesi için onu hikmetle aydınlatmak ve rahatlatmak demektir Bu çoğunluğun görüşüdür
Bazı müfessirlere göre ise? bu ayetteki ?Resûlullah?ın göğsünü açmakta? iki anlam olduğu anlaşılmaktadır Birinci anlam şöyledir: Resûlullah nübüvvetten önce de? Arap müşriklerin? Hıristiyanların? Yahudilerin ve Mecusilerin dinlerinin yanlış olduğuna inanıyordu Aynı zamanda? Araplar arasındaki haniflikten de mutmain değildi Çünkü bunların akidesi de müphemdi Resûlullah? doğru yolun hangisi olduğunu bilmiyordu Bu nedenle o? zihnî bakımdan tereddüt içindeydi Allah peygamberlik vererek Resûlullah?ın tereddütlerini gidermiş ve apaçık doğru yolu göstererek? ona tam bir itminan-ı kalp vermiştir
?Göğüs açmak?ın diğer anlamı da şöyledir: Allah? Resûlullah?a nübüvvet ile birlikte? cesaret? himmet? yüksek irade ve kalp ferahlığı vermişti Resûlullah peygamberliğin sorumluluğunu yerine getirebilmesi için gerekli olan ilme de o kadar geniş sahip olmuştu ki? başkasının zihni bunu alamazdı Resûlullah?a? en büyük fesatları gidermek? onu düzeltmek ehliyeti bir hikmet olarak verilmişti Bu hikmet ona? cahiliyyeye batmış ve her yönüyle aşırı kaba bir toplumda zâhirde elinde hiç bir imkan? arkasında da hiç bir kuvvet olmadan İslam?ın bayrağını yüceltmesi için verilmişti
Bazı müfessirler ise ?Şerh-i sadr? kelimesini ?Şakku?s-sadr? (göğsün yarılması) manasına almışlardır Bunlara göre şerh-i sadr? haberlerde geldiği üzere çocukluğunda veya peygamberliği sırasında veya İsrâ gecesinde cismanî bir ameliyat Sûretinde göğsü yarılarak kalbi çıkarılıp yıkanmış? yine yerine konduktan sonra iman ve hikmetle doldurulmuş olmasıdır
Maddî kalp yıkanmasının iman? ilim? hikmet? şefkat gibi manevî şeylerle ilgi ve münâsebeti bulunduğuna inanmayanlar bu husustaki rivayetleri mantıkî görmeyerek reddetmişlerdir Bu ameliyatın esas itibariyle mümkün olduğunu ve maddî temizliğin manevî temizlik ile de ilgi ve münasebetini düşünenler ise bunu kabul etmiş? bununla beraber burada muradın o olduğunda ise ısrar etmemişlerdir
Fakat bu hâdise? Buharî ve Müslim gibi çok önemli hadis kitaplarında anlatıldığı için -her ne kadar olayın mahiyeti tam olarak bilinemese de- doğrudur ve inanılması gerekir kanaatindeyiz
????????Senin kalbini? denilmeyip de ?????????senin göğsünü? denilmesi? bu yarmanın genişliğine? yani yalnız içte kalmayıp eserleri dışta da göründüğüne dikkat çekmek olmalıdır Yani Resûlullah (sav)?ın sinesi ?Mü?minler için kanadını indir ?(Hicr? 15/88) emri gereğince bütün müminlere şefkat ve merhametle açıktır
?Nûn? ile ????????????????açmadık mı?? buyurulup da? ?????? ???????? ?açmadım mı?? buyurulmamasının izahı ise şöyledir: ?Nûn? tazim ve ululuk gösteren nûn olması itibariyle? nimeti verenin büyüklüğü nimetin de büyüklüğünü gösterir

??????????? ????? ????????(2) ??????? ??????? ????????(3)
2-3 Senin belini çatırdatan o ağır yükünü indirmedik mi?
Vad?? burada yükü indirmek mânâsınadır Vizir ise? ağır yük demektir Günah ve vebal mânâsı da vardır
Bazı tefsircilere göre ???????? ?yükün?den maksat? Resûlullah (sav)?ın işlemiş olduğu hatalardır Onların? Resûlullah (sav)?tan kaldırılmasından maksat ise? bağışlanmalarıdır Nitekim Yüce Allah meâlen ?Böylece Allah senin geçmiş ve gelecek günahlarını bağışlar?(Fetih? 48/2) buyurmuştur Buradaki günahlardan maksat? isyanlar ve büyük günahlar değildir Çünkü peygamberler suç işlemekten korunmuşlardır Fakat bunlar? Hz Peygamber (sav)?in kendi içtihadı ile yapıp ta kınandığı şeylerdir? demişlerdir
Fakat vizr kelimesinin mânâsı? mutlaka ?günah? anlamına gelmez Bu kelime -biraz önce de söylediğimiz gibi- ağır yük anlamında da kullanılır Bu nedenle? hiç bir sebep yokken bu kelimeyi kötü mânâda? yani günah mânâsında alamayız Vizir? günah mânâsına değil? ağır yük mânâsıyla? peygamberliğin ağırlığı veya Hz Peygamber (sav)?i peygamberlikten önce veya başlangıcında son derece üzen ve dayanılması ağır gelen bir takım zorluklar demek olması daha doğrudur ve çoklarının tercihi de budur Çünkü? Resûlullah?ın hayatı nübüvvetten önce de o kadar temizdi ki? Kur?an onun hayatını örnek vererek muhaliflerine meydan okumaktadır
?İnkâd-ı zahr?: yükün sırta ağır basarak kemiklerini çatırdatması veya üzüp zayıf düşürmesi? bitkin ve güçsüz etmesi demektir Burada maksat? Hz Peygambere? peygamberliğinin ilk döneminde dayanılması ağır gelmiş olan zorlukların böyle ağır bir yüke benzetilerek anlatılmasıdır Sırtında gıcırdamakta? bu şekilde sana eza vermekte olan o ağırlığı? o ağır yükü senden attık? indirdik? demektir

??????????? ???? ????????
4 Hem senin şanını yüceltmedik mi?
Zikir? burada şeref ve şan mânâsınadır Resûlullah (sav)?ın nam ve şanının yüksekliği? bütün Nebî ve Resûller içinde derecelerle yüksekliğidir ki? bunun özeti nam ve şanının Allah?ın namını takip etmesi? Allah anıldıkça onun da anılmasıdır
Bir hadiste Resûlullah (sav) şöyle buyurmuştur: ?Cebrail (as) bana geldi ve dedi ki: Rabb?im ve Rabb?in şöyle buyuruyor: Bilir misin? senin zikrini nasıl yükselttim?? ?Yüce Allah en iyisini bilir? dedim Dedi ki: ????? ???????? ???????? ??????Ben anıldıkça sen de benimle beraber anılacaksın ? Bu ise nam ve şan yüksekliğinin en büyük mertebesini açıklamaktadır ?Allah? denilince Resûlü beraber anılır ??? ?????? ?????? ?????denilince beraberinde ????????? ??????? ?????denilir
Ebu Hayyan şöyle der: Yüce Allah? Peygamber (sav)?in adını kelime-i şahâdette? ezanda? kamette? teşehhütte? hutbelerde ve Kur?an?da birçok yerde kendi adıyla birlikte zikretti
Dünyada hiç bir yer yoktur ki orada müslümanların yerleşim yeri olmasın ve orada ezan okuyarak Resûlullah?ın risâleti ilan edilmesin Namazda ve cuma hutbelerinde de Resûlullah?a salavat getirilir Senenin on iki ayının hiçbir günü ve günün 24 saatinin hiç bir anı yoktur ki yeryüzünde bir yerde Resûlullah zikredilmesin Bu Kur?an-ı Kerim?in doğruluğunun açık ispatıdır

??????? ???? ????????? ???????
5 Demek ki güçlükle beraber kolaylık vardır
???İnne edatı? bu vaadin gerçek olduğunu bildirir
O göğsü açma ve yarma? yükü kaldırma? adını yüceltme madem ki oldu? demek ki o senin çektiğin zorlukla beraber büyük bir kolaylık vardır Çünkü her zorlukla beraber bir kolaylık vardır Ondan dolayı seni kolaylığa erdirdik? yine de erdiririz
Tefsircilerin bazılarına göre; Hz Peygamber (sav) ve ashabı? müşriklerin eziyetleri sebebiyle Mekke?de sıkıntı ve darlık içinde idiler Yüce Allah onu tesellî etmek ve rahatlatmak için? sûrenin başındaki nimetleri ona saydığı gibi? burada kolaylık da vaadetti ki? gönlü hoş olsun ve ümidi artsın Dolayısıyla bu vaadi vurgulamak için tekrarladı

????? ???? ????????? ???????
6 Evet? güçlükle beraber kolaylık vardır
Bu da evvelkini vurgulamakla beraber yeni bir başlangıç ile vaatten vaade genelleme halinde bir vurgudur Bundan sonra da bir zorluğa tesadüf edersen onu da başka bir kolaylığın izleyeceğini veya beraberinde bir kolaylık bulunduğunu bil? bu vaadi tasdik et de o zorluktan yılma Onu da gönül hoşnutluğuyla karşıla
Burada ?????baraber? lafzı ???????sonra? mânâsındadır Zira zorluk ve kolaylık zıt şeylerden olduğu için bir arada bulunmaları câiz olmaz Bir yere peş peşe ve art arda gelirler
Âyet? müminler için her zorlukta iki kolaylık var demektir ki? bunun birine dünya kolaylığı? diğerine âhiret kolaylığı demek uygun olur
Rivâyet olunmuştur ki? Resûlullah (sav) bu âyet inince ferahlık ve neşe içinde gülerek çıkmış? ???? ???????? ?????? ?????????? ?bir zorluk iki kolaylığı yenemez?? ????? ???? ????????? ???????(6) ??????? ???? ????????? ???????(5)* ?Zorlukla beraber bir kolaylık vardır? zorlukla beraber bir kolaylık vardır ? diyordu Bu mânâ çoğunlukla zorluk mânâsına gelen ?usr? kelimesinin ma?rife (belirli)? kolaylık mânâsına gelen ?yüsr? kelimesinin ise nekre (belirsiz) olmasıyla izah edilmiştir
Ayrıca? zorlukla beraber kolaylığın var olması? onun herkes için meydana gelmesini de gerektirmez Ebu Ubeyde Hz Ömer b Hattab (ra)?a mektup yazmış? Rumlar?ın çokluğunu ve onlardan korktuğunu? endişe duyduğunu anlatmıştı Hz Ömer (ra) de ona: ?Şu muhakkak ki mümin bir kalbe herhangi bir sıkıntı inerse yüce Allah ona bunun arkasından bir rahatlık verir ve bir zorluk iki kolaylığı yenemez ? diye yazmıştır?Mümin bir kalbe? denilmekle imanın gereği olan gönül huzuru ve sabra da işaret vardır

??????? ???????? ????????
7 O halde bir işi bitirince? hemen başka işe giriş? onunla uğraş
Boşaldığın vakit? yani her zorluğa bir kolaylık vurgulanarak vaat edilmiş olduğu için bir görevi? bir ibadeti bitirip bir zorluktan bir kolaylığa geçtiğin? biraz dinlendiğin? meselâ aldığın vahyi yerine ulaştırdığın? farzlarını yerine getirdiğin vakit yine yorul? iş bitti diye rahata düşüp kalma da yine zahmeti tercih edip diğer bir ibadet için kalk? çalış? yorul; farz bittiyse nafileye geç? namaz bittiyse duaya geç ki? kolaylık da artsın? şükürde devam etmiş olasın Bu emir de? sadece Hz Peygamber için değil? her bir müslüman içindir
Bu âyet-i kerime? İslâm?da çalışmanın önemine işâret eden en önemli âyettir Çünkü Müslümana önemli bir hareket felsefesi ve bir hayat düsturu sunuyor Evet mü?min her zaman hareket halinde olmalıdır Çalışırken hareket? dinlenirken de hareket bir diğer ifadeyle o? mesaisini öyle tanzim etmelidir ki? hayatında hiç boşluğa yer kalmamalıdır Gerçi insan olmanın gereği? dinlenmeye ihtiyaç duyduğunda dinlenecektir ama? böyle bir dinlenme de yine aktif dinlenme şeklinde gerçekleşmelidir Meselâ? dimağı okuma ve yazma ile meşgul olan ve yorulan biri? yatarak dinlenebileceği gibi? pekâlâ meşguliyet değiştirerek dinlenebilir; Kur?an okuyabilir? namaz kılabilir? kültür-fizik yapabilir? sohbet? hatta yerinde şakalar yapabilir ve hâkeza Bunlarla yorulduğunda da döner? tekrar kitabı mütalâaya koyulur Kısaca? sürekli hareket; mesâisini? sürekli bir meşgaleyi bırakıp diğerine geçme şeklinde sürdürme böylece? ?çalışarak dinlenme? dinlenirken çalışma? metoduyla hareket etme? mü?mince bir davranış olsa gerek

??????? ??????? ?????????
8 Hep Rabbine yönel? O?na yaklaş!
Mef?ul (tümlec) olan ??????? ????????Rabb?ine? kelimesinin fiilden önce getirilmesi ?ancak? ve ?sadece? mânâsını ifade etmek içindir Yani ancak Rabb?ini iste ve arzula? her ne umarsan ondan um Onun dışındaki sebep ve illetlerde veya gayelerde duraklayıp kalma? başka maksada bağlanma da bütün çalışmalarında ancak ona yönel? durmadan ona doğru yürü

Muhtasar-ı İbn Kesir? 3/125
İbn Hayyan? Bahru?l-Muhit? 8/487
Buhârî? Menâkıb 42; Müslim? İmân? bâbu?l-isrâ; Nevevî Şerhi? 2/215-217; Kurtubî? 20/104
et-Taberî? Câmiu?l-Beyan? 30/151; İbn Hibban? Sahih? 5/162
Muvatta? Cihad 6
Navigasyon ve Bilgi
▪ Ekleyen: nisa sorkun
▪ Sonraki Konuya Git: İHLÂS SÛRESİ
▪ Önceki Konuya Git: Biz sana kevseri verdik...
İslam ve Hayat // Tefsirname Kategorisine Dön
İslam ve Hayat Kategorisine Dön
Anasayfaya Dön
▪ Yorumlar
Bu konuya yorum yapılmamış. Hemen ilk yorumu siz yapın...
▪ Yorum Yaz
Ad Soyad:
Konu Puanı:
Yorumunuz:
This Is CAPTCHA Image